https://www.innews.az/uploads/news/2026-05/_innews_c6953143781d4cbf8f6507beb_o.jpg
Siz Priya kimisinizmi — Hindistanlı proqramçı, müasir hündürmərtəbəli binada öz mənzilinə sahib olub rahat ipoteka ödəyən? Yoxsa Buenos-Ayresdə yarıuçuq bir binada gücünüz çatmayan kirayə haqqı ilə kiçik bir otaq üçün ödəniş edən Çen kimisiniz? Bəlkə də Akkrada qeyri-rəsmi yaşayış məntəqəsində su və kanalizasiya sistemi improvizə edilmiş şəraitdə ucuz kirayə yaşayan Kvameyə bənzəyirsiniz? Yaxud Kasablanka ətrafında hələ də bələdiyyə su infrastrukturuna qoşulmayan ərazilərdə yaşayan Fatimə kimi?
Bu uydurma personajlar qlobal mənzil böhranının müxtəlif üzlərini əks etdirir. Onların hekayələri “Qlobal mənzil böhranı: plan nədir?” adlı yüksək səviyyəli dialoqlardan birində iştirakçılara təqdim olunub. Bu müzakirə 13-cü Ümumdünya Şəhər Forumu (WUF13) çərçivəsində keçirilən altı əsas dialoqdan birincisi olub.
Problemin diaqnozu
Böhranın miqyası həm ümumi, həm də regionlara görə fərqlidir. Dünyada 2 milyarddan çox insan təhlükəsiz içməli suya çıxışdan məhrumdur, 3 milyarddan çox insan isə adekvat kanalizasiya xidmətlərinə malik deyil. Bundan əlavə, mənzil xərcləri həddindən artıq yüksəkdir — demək olar ki, ev təsərrüfatlarının yarısı gəlirinin üçdə birindən çoxunu mənzilə sərf edir.
United Cities and Local Governments təşkilatının Baş katibi Emilia Sáiz bildirib:
“Mənzil artıq tək bir problem və ya yalnız bir regionun — nə Qlobal Şimalın, nə də Qlobal Cənubun problemi deyil. Bu, əslində inkişaf çağırışıdır.”
“Monocle” jurnalının beynəlxalq müxbiri və “The Urbanist” verilişinin aparıcısı Carlota Rebelo WUF13-də qlobal mənzil böhranına dair dialoqu təqdim edib.
Eyni zamanda regionlar arasında ciddi fərqlər mövcuddur. Latın Amerikasında kiçik ailə modelləri artmaqdadır — artıq ev təsərrüfatlarının 20%-i tək nəfərlikdir. Afrikada isə hələ dünyaya gələcək təxminən 1 milyard insan var və onların əksəriyyəti şəhərlərdə yaşayacaq.
İqtisadçı Jeffrey Sachs xəbərdarlıq edib:
“Afrika 25 il sonra artıq kənd regionu olmayacaq.”
Bu qitədə kənd təsərrüfatından şəhər həyatına keçid sub-Sahara Afrikasında şəhər əhalisinin 25 il ərzində ikiqat artacağı proqnozunu da nəzərə alaraq, böyük miqyaslı mənzil və iş yerləri investisiyası tələb edir.
Həll yollarının planlaşdırılması
Qlobal mənzil böhranından çıxış üçün tək bir model yoxdur, lakin uğurlu yanaşmalar üçün bir neçə əsas istiqamət mövcuddur.
UN-Habitat icraçı direktoru Anacláudia Rossbach həll yolları üçün beş əsas komponenti vurğulayıb:
Bəzi ölkələr artıq uğurlu nəticələr əldə edib. Məsələn, Keniya son üç ildə 5 milyard dollar cəlb edərək 273 000 sərfəli mənzil inşa edib — bu, Afrikada ən böyük daxili maliyyələşdirilən mənzil proqramıdır. Bu layihə işçilərin maaşından 1.5% tutulma hesabına maliyyələşdirilir.
Bu model Latın Amerikası təcrübəsindən də ilham alıb. Caixa Econômica Federal nümayəndəsi Inês Magalhães bildirib:
“Güclü subsidiya olmadan sosial mənzil mümkün deyil.”
Avropa İttifaqında yanaşma
European Union daxilində də mövcud mənzil fondunun daha səmərəli istifadəsi müzakirə olunur. Məlumata görə, mənzil fondunun təxminən 20%-i boşdur, eyni zamanda qısa müddətli kirayə bazarı sürətlə böyüyür.
Avropa Komissiyasının Affordable Housing Task Force qrupunun rəhbəri Matthew Robert Baldwin bildirib:
“Bu həddindən artıq qızmış bazarlarda bu, açıq-aşkar problemdir.”
Qrup mənzil əlçatanlığını artırmaq üçün 8 maddəlik plan təklif edib. Əsas istiqamətlərdən biri də özəl kapitalın cəlb olunmasıdır.
Baldwin əlavə edib:
“Dövlət vəsaiti heç vaxt kifayət etməz. Biz ağıllı şəkildə özəl, uzunmüddətli və məsuliyyətli kapitalı bu sahəyə cəlb etməliyik.”
Sonda o, optimist mesaj verib:
“İlk dəfədir ki, mənzil məsələsi prioritet kimi qəbul olunur. İndi bu problemi cəsarətlə həll etməyin vaxtıdır.”
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
