https://www.innews.az/uploads/news/2025-11/_innews_4209bc7a2aecb77d8f959d1e7_o.jpg
Interpol (Beynəlxalq Cinayət Polisi Təşkilatı) 1923-cü ildə yaradılıb və hazırda 195 üzv dövləti birləşdirir. İnterpolun məqsədi beynəlxalq cinayətkarlıqla mübarizədə üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığı gücləndirməkdir. Azərbaycan Respublikası 1992-ci ildən İnterpolun üzvüdür.
Ölkədə İnterpolun fəaliyyətini həyata keçirən əsas qurum: Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) İnterpol Milli Mərkəzi Bürosudur (MMB).
MMB-nin əsas funksiyaları:
İnterpol Baş Katibliyi və digər üzv ölkələrin Milli Büroları ilə operativ məlumat mübadiləsini təmin etmək;
Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanlarının beynəlxalq axtarış və ekstradisiya prosedurlarında iştirakına kömək göstərmək;
Xarici dövlətlərdə cinayət törətmiş və ya Azərbaycanda cinayət törədərək xaricə qaçmış şəxslərin müəyyənləşdirilməsi və tutulması üçün məlumat mübadiləsini aparmaq;
Transmilli cinayətkarlıqla (narkotik, kiber, insan alveri, maliyyə fırıldaqları və s.) mübarizədə beynəlxalq əməliyyatlarda iştirak etmək.
İnterpolun “qırmızı bülletenləri” (Red Notice) vasitəsilə Azərbaycanda və ya xaricdə axtarışda olan şəxslər barədə məlumat yayımlanır;
Kiber cinayətkarlıq, narkotik qaçaqmalçılığı, insan alveri, sənəd saxtakarlığı kimi sahələrdə beynəlxalq əməliyyatlara qoşulma baş verir;
Azərbaycan İnterpol xətti ilə Interpolun Baş Katibliyinin məlumat bazalarına çıxış imkanına malikdir və real vaxtda məlumat mübadiləsi aparılır.
Maddələr
Maddə 9 (Daxili işlər orqanlarının əsas vəzifələri):
Daxili işlər orqanları beynəlxalq cinayətkarlıqla mübarizə məqsədilə xarici dövlətlərin müvafiq orqanları və beynəlxalq təşkilatlarla (o cümlədən Interpol vasitəsilə) əməkdaşlıq edir.
Maddə 13 (Beynəlxalq əməkdaşlıq):
DİN beynəlxalq təşkilatlarla əlaqə yaradır, beynəlxalq müqavilələr əsasında informasiya mübadiləsi və birgə tədbirlər həyata keçirir.
Bu müddəalar İnterpol Mərkəzi Bürosunun hüquqi əsasını təşkil edir və onun fəaliyyətinin qanuniliyini təmin edir.
Maddə 493–502:
Xarici dövlətlərdə olan şəxslərin təhvil verilməsi (ekstradisiya) qaydalarını müəyyən edir.
Bu hallarda İnterpol Mərkəzi Bürosu vasitəçi rolunda çıxış edir — yəni, xarici dövlətin hüquq-mühafizə orqanları ilə məlumat mübadiləsini və əlaqəni təmin edir.
Maddə 508:
Xarici dövlətin səlahiyyətli orqanı tərəfindən axtarışa verilmiş şəxslər barədə məlumatların alınması və onların tutulması qaydası müəyyən edilir. Bu məlumatlar İnterpolun “qırmızı bülleten” sisteminə əsasən ötürülür
Interpol müxtəlif rəngli bülletenlər (ingiliscə Notices) vasitəsilə üzv dövlətlər arasında cinayətkarlıqla bağlı məlumat mübadiləsini təşkil edir.
Bu bülletenlər Interpolun Baş Katibliyi tərəfindən üzv dövlətlərin müraciəti əsasında hazırlanır və bütün üzvlərə yayılır.
Qırmızı bülleten (Red Notice)
Ən çox tanınan və ən ciddi bülletendir. Məqsədi:
Cinayət törədərək başqa ölkəyə qaçmış şəxsin beynəlxalq axtarışa verilməsi;
Şəxsin tutulması və sonradan ekstradisiya üçün hüquqi əsas yaratmaq.
Azərbaycanda tətbiqi:
Əgər şəxs Azərbaycanda cinayət törədib və ölkəni tərk edibsə, istintaq orqanı DİN vasitəsilə İnterpol Mərkəzi Bürosuna müraciət edir;
MMB həmin məlumatı İnterpolun Baş Katibliyinə göndərir;
Baş Katiblik yoxlayıb “qırmızı bülleten” yayır;
Digər ölkələr həmin şəxs aşkarlanarsa, onu müvəqqəti saxlayıb Azərbaycana məlumat verir.
Əksinə: Əgər xarici dövlət belə bir bülleten yayırsa, Azərbaycan MMB o şəxsi ölkə ərazisində tutaraq həmin dövlətlə əlaqə yaradır.
Mavi bülleten (Blue Notice) Məqsəd:
Cinayətdə şübhəli şəxsin kimliyi, hərəkət istiqaməti və ya əlaqələri barədə məlumat toplamaq.
Saxlama və ya ekstradisiya tələbi yoxdur.
Azərbaycanda: MMB bu bülletenlər vasitəsilə şübhəlilərin Azərbaycana daxil olub-olmadığını və ya ölkədən çıxışlarını izləyir.
Yaşıl bülleten (Green Notice) Məqsəd:
Cinayət törətmiş, lakin hazırda azadlıqda olan şəxslər barədə digər ölkələri xəbərdar etmək (məsələn, uşaq istismarı, fırıldaqçılıq, zorakılıq meyli olan şəxslər).
Azərbaycanda: Bu məlumatlar sərhəd və gömrük orqanlarına ötürülür; həmin şəxslərin ölkəyə girişinə nəzarət gücləndirilir.
Sarı bülleten (Yellow Notice) Məqsəd:
İtkin düşmüş şəxslər və ya özünü tanıda bilməyən şəxslər barədə məlumat mübadiləsi.
Azərbaycanda: DİN və Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi bu bülletenlər vasitəsilə beynəlxalq axtarış işlərini əlaqələndirir.
Narıncı bülleten (Orange Notice) Məqsəd:
Təcavüz və ya terror aktı üçün istifadə edilə bilən xüsusilə təhlükəli obyektlər, partlayıcılar və ya üsullar barədə xəbərdarlıq.
Azərbaycanda: Bu məlumatlar əsasən Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti və Daxili İşlər Nazirliyi arasında paylaşılır.
Bənövşəyi bülleten (Purple Notice) Məqsəd:
Yeni cinayət üsulları, fırıldaq mexanizmləri, narkotik qaçaqmalçılığı metodları barədə məlumat vermək.
Azərbaycanda: Bu bülletenlər əsasən əməliyyat-axtarış bölmələri və ekspert-kriminalistika idarələri tərəfindən istifadə olunur.
Qara bülleten (Black Notice) Məqsəd:
Kimliyi müəyyən edilməmiş meyitlər barədə məlumat mübadiləsi.
Azərbaycanda Bu halda DİN-in Kriminalistik Tədqiqatlar İdarəsi İnterpol xətti ilə məlumat təqdim edir.
Qırmızı bülleten məhkəmənin həbs qərarına əsaslanmalıdır (yəni, sadəcə şübhə əsasında deyil).
Qırmızı bülleten birbaşa ekstradisiya üçün hüquqi sənəd deyil, lakin saxlanma üçün əsas ola bilər.
Azərbaycan İnterpol vasitəsilə saxlanılmış şəxsin tutulması və ekstradisiya qərarını yalnız milli qanunvericiliyə əsaslanaraq verir (Cinayət Prosessual Məcəllənin 493–502-ci maddələri).
Azərbaycanda İnterpol fəaliyyətini aşağıdakı beynəlxalq qurumlarla əlaqəli şəkildə aparır:
UNODC (BMT-nin Narkotiklər və Cinayətlərlə Mübarizə İdarəsi);
EUROPOL (Avropa Polis Təşkilatı);
CIS Interpol Mərkəzi (MDB məkanında koordinasiya);
SELEC (Cənub-Şərqi Avropa Hüquq-Mühafizə Mərkəzi).
İnterpolda ekstradisiya prosesi mərhələlərlə aparılır.
Mərhələ 1: Axtarış və bülleten
Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanı (məsələn, Baş Prokurorluq və ya DİN) cinayət işi üzrə şəxs barəsində məhkəmənin həbs qətimkan tədbiri qərarını alır.
Bu qərara əsasən İnterpol Mərkəzi Bürosuna müraciət edilir.
MMB bu məlumatı Interpol Baş Katibliyinə göndərir və “qırmızı bülleten” hazırlanır.
Bülleten bütün üzv ölkələrə yayılır.
Mərhələ 2: Tutulma (axtarış nəticəsində)
Axtarışda olan şəxs xarici dövlətdə aşkarlanarsa, həmin ölkənin İnterpol Milli Bürosu onun barəsində məlumat verir.
Əgər “qırmızı bülleten” mövcuddursa, həmin ölkə şəxsi müvəqqəti saxlaya bilər.
Saxlanma barədə məlumat dərhal Azərbaycandakı MMB-yə ötürülür.
Mərhələ 3: Ekstradisiya tələbinin göndərilməsi
Azərbaycan tərəfi Baş Prokurorluq vasitəsilə həmin ölkənin səlahiyyətli orqanına rəsmi ekstradisiya tələbi göndərir.
Bu tələbdə aşağıdakılar olur:
Şəxs barəsində ittiham və ya hökm;
Həbs qərarının surəti;
Cinayət hadisəsinin təsviri və hüquqi əsaslar;
Şəxsin şəxsiyyətini təsdiqləyən sənədlər.
İnterpol MMB bu sənədlərin operativ ötürülməsini və qarşı tərəflə əlaqəni təmin edir.
Mərhələ 4: Qərar qəbul edilməsi (xarici dövlət tərəfindən)
Xarici dövlətin məhkəməsi və ya ədliyyə orqanı Azərbaycan tələbinə baxır.
Əgər:
Cinayət siyasi xarakterli deyilsə,
Cəza iki ölkədə də cinayət hesab edilirsə, və təslimetmə üçün hüquqi əsas varsa, o zaman həmin dövlət ekstradisiyaya razılıq verir.
Əks halda, şəxs verilməyə bilər (məsələn, sığınacaq alıbsa və ya həmin ölkənin vətəndaşıdırsa).
Mərhələ 5: Şəxsin təhvil verilməsi
Ekstradisiyaya razılıq alındıqdan sonra DİN və Baş Prokurorluq əməkdaşları şəxsin fiziki təhvilini həyata keçirir.
Bu zaman İnterpol MMB həm uçuş, həm də təhlükəsizlik məsələlərini əlaqələndirir.
Şəxs Azərbaycana gətirilərək Cinayət Prosessual Məcəllənin 493–502-ci maddələrinə əsasən istintaq orqanına təhvil verilir.
Mərhələ 6: İnterpol xəttinin bağlanması
Şəxs Azərbaycana gətirildikdən sonra İnterpol sistemində onun barəsindəki “qırmızı bülleten” lazımi qeyd ilə bağlanır.
İnterpol Baş Katibliyinə hesabat göndərilir.
Vəkil Esmira Rzayeva
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
