https://www.innews.az/uploads/news/2025-08/_innews_2d653eab8ea943e0ced8fa202_o.jpg
ATƏT-in Minsk Qrupu 1992-ci ildə konfliktə sülh həll yolu tapmaq üçün yaradıldı. Fransa, Rusiya və ABŞ üçlüyünə əsaslanan bu format, əsas missiyasını — Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllini — uzun illər yerinə yetirməyə çalışdı. Lakin 2020 ci ilin Vətən müharibəsi və 2023 cü ilin sentyabrında Azərbaycanın anti-terror əməliyyatları ilə suverenliyin bərpa etməsi ilə bu format faktiki olaraq aktuallığını itirdi. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə Minsk Qrupunun heç bir müsbət nəticə vermədiyini, onun format olaraq sona çatdığını bəyan etmişdir.
8 avqust 2025 ci il tarixində Vaşinqtonda baş tutan səfəri zamanı Prezident İlham Əliyev bildirib ki, bu səfər Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində yeni bir mərhələ açır — “strateji tərəfdaşlıq formatına” keçir. O, xüsusilə Tramp administrasiyası ilə imzalanan Anlaşma Memorandumuna toxunaraq, Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının hazırlanması üçün Strateji İşçi Qrupun yaradılmasını vurğuladı və böyük əhəmiyyət daşıdığını bildirdi.
İlham Əliyev həmçinin 907-ci düzəlişlə bağlı məhdudiyyətin aradan qaldırılmasını "tarixi" addım kimi dəyərləndirdi və Trampın bu qərarı Azərbaycanın xatirəsində minnətdarlıqla qalacağını qeyd etdi.
Vaşinqtonda imzalanan birgə bəyannaməyə görə, Azərbaycan və Ermənistan ATƏT Baş Katibinə Minsk Qrupunun ləğvi üçün birgə müraciət edəcək. Bu, ATƏT formatından çıxışın açıq rəsmi təzahürüdür. Eyni zamanda, yekun sülh sazişinin imzalanması və ratifikasiyası üçün növbəti addımların atılması vacibliyi vurğulanıb — burada da əsasən Ermənistan Konstitusiyasına dəyişikliklər başa düşülür.
Azərbaycanın sülh müqaviləsi üçün irəli sürdüyü əsas şərtlərdən biri — Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycanın Qarabağa bölgəsinə dair iddiaların aradan qaldırılması — həm hüquqi, həm də siyasi mənada vacibdir. Hazırkı Konstitusiya preambulasında 1990-cı il “Müstəqillik Bəyannaməsi”nə istinadla ərazi iddiaları yer alır ki, bu Azərbaycanla sülhün özünə ziddir. Müharibədən sonrakı vəziyyət və Vaşinqton razılaşması göstərir ki, yeganə davamlı sülh bu cür konstitusional təminatla mümkündür. Prezident Əliyevin ifadələrinə görə, sülh danışıqları artıq beynəlxalq hüquqa, suverenliyin tanınmasına və dövlətlərarası münasibətlərə əsaslanmalıdır.
Ermənistanda 2026-cı ildə parlament seçkiləri öncəsi konstitusiya dəyişiklikləri üçün referendum keçirilməsi planlanır. Bu referendum, eyni zamanda daxildə siyasi mübarizə ilə də bağlıdır. Müxalif revanşist qüvvələr bu dəyişiklikləri “milli suverenliyə zərbə” kimi təqdim etməyə çalışır. Əgər bu dəyişiklik referendum və parlamentdə qəbul edilərsə, bu, sülh sazişinin imzalanması üçün hüquqi zəmin təmin edəcək; əks halda, saziş legitim olmayacaq və tərəflər arasında davamlı etibar formalaşmayacaq.
Beləliklə, ATƏT-in Minsk Qrupunun ləğvi, Vaşinqtonda əldə edilən razılaşmalar və Ermənistanın Konstitusiyasında dəyişiklik tələbinin irəli sürülməsi, Cənubi Qafqazda məhz Azərbaycanın gündəliyinə uyğun, sülh və diplomatik realliqları hüquqi cəhətdən təsbit etmiş oldu.
Ramil İskəndərli
Azərbaycan Milli QHT Forumunun İdarə Heyətinin sədri
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
