https://www.innews.az/uploads/news/2026-06/_innews_b99e32e4abd4a4e9356c3c9d3_o.jpg
2021-ci il 15 iyun tarixində “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi”nin imzalanması türk dünyasının gələcəyinə yönəlmiş tarixi strateji manifest oldu. Bu sənəd Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin yeni mərhələsini müəyyənləşdirməklə yanaşı, regionun siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik arxitekturasına da mühüm təsir göstərən geosiyasi hadisə kimi tarixə düşdü.
Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərinin təməlində əsrlərin sınağından çıxmış qardaşlıq dayanır. Mustafa Kamal Atatürkün “Azərbaycanın sevinci sevincimiz, kədəri kədərimizdir” fikri ilə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət” kəlamı bu münasibətlərin ideoloji sütunlarını təşkil edir. Prezident İlham Əliyevin Şuşada səsləndirdiyi kimi, məhz bu tarixi irsə sədaqətin təzahürü olaraq azad edilmiş Şuşada müttəfiqlik sənədinin imzalanması xalqlarımızın keçmişinə ehtiramın, gələcəyinə isə inamın ifadəsi idi.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrini strateji tərəfdaşlıq mərhələsindən müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltdi. Bununla iki qardaş ölkə beynəlxalq ictimaiyyətə aydın mesaj verdi: Azərbaycanın və Türkiyənin təhlükəsizliyi, rifahı və gələcəyi artıq daha sıx şəkildə bir-birinə bağlıdır. Bu sənəd dövlətlərimizin siyasi iradəsinin, qarşılıqlı etimadının və ortaq milli maraqlarının hüquqi ifadəsinə çevrildi.
Bəyannamə siyasi əməkdaşlıqdan iqtisadiyyata, enerji təhlükəsizliyindən nəqliyyata, müdafiə sənayesindən təhsilə, mədəniyyətdən diaspor fəaliyyətinə qədər geniş sahələri əhatə edir. Məhz buna görə də sənəd iki ölkə arasındakı münasibətlərin yol xəritəsi hesab olunur. Bu əməkdaşlıq modeli artıq təkcə Azərbaycan və Türkiyə üçün deyil, bütövlükdə region üçün sabitlik və inkişaf nümunəsinə çevrilib.
Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı möhtəşəm qələbə regionda yeni geosiyasi reallıqlar yaratdı. Şuşa Bəyannaməsi həmin reallıqların hüquqi və siyasi təsbitinə çevrildi. Sənəddə xüsusi yer tutan Zəngəzur dəhlizi layihəsi yalnız Azərbaycan ilə Naxçıvan arasında əlaqənin bərpası ilə yanaşı həm də Avropa ilə Asiyanı birləşdirən yeni iqtisadi və nəqliyyat xəttinin formalaşması deməkdir. Orta Dəhlizin inkişafı, Bakı-Tbilisi-Qars xəttinin genişləndirilməsi, Qars-Naxçıvan dəmir yolu və digər layihələr regionun iqtisadi xəritəsini yenidən formalaşdırır.
Bu gün Azərbaycan və Türkiyə enerji təhlükəsizliyi sahəsində də qlobal əhəmiyyət daşıyan tərəfdaşlardır. Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tbilisi-Ərzurum, TANAP və digər strateji layihələr iki ölkənin əməkdaşlığının nəticəsi olaraq dünya enerji bazarında mühüm rol oynayır. Bu layihələr təkcə iqtisadi qazanc mənbəyi deyil, həm də siyasi sabitlik və regional əməkdaşlıq platformasıdır.
Şuşa Bəyannaməsinin ən mühüm məqamlarından biri müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsidir. Sənəd iki ölkənin təhlükəsizliyinə qarşı yönələn təhdidlərə birgə reaksiya verilməsini, müdafiə sənayesində əməkdaşlığın genişləndirilməsini və silahlı qüvvələrin qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının artırılmasını nəzərdə tutur. Bu isə yalnız Azərbaycan və Türkiyənin müdafiə qabiliyyətini gücləndirmir, eyni zamanda bölgədə sülhün və sabitliyin qorunmasına xidmət edir.
Bəyannamə həm də Ermənistanda revanşist düşüncələrin yenidən baş qaldırmasına qarşı ciddi siyasi mesajdır. Bu sənəd göstərir ki, regionda yeni reallıqlar dəyişməzdir və sülh, əməkdaşlıq, qarşılıqlı hörmət prinsipləri əsasında qurulan münasibətlər gələcəyin yeganə yoludur.
İqtisadi sahədə sənəd qarşılıqlı investisiyaların artmasına, yeni biznes və ticarət imkanlarının yaranmasına, işğaldan azad olunmuş ərazilərin sürətli bərpasına geniş imkanlar açıb. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən yenidənqurma layihələrində Türkiyə şirkətlərinin fəal iştirakı qardaşlığın real iqtisadi nəticələrini nümayiş etdirir. Bu əməkdaşlıq həm yeni iş yerlərinin yaradılmasına, həm də regionun inkişafına mühüm töhfə verir.
Şuşa Bəyannaməsi eyni zamanda informasiya və diaspor sahəsində yeni əməkdaşlıq mərhələsinin əsasını qoydu. Dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlı və türk icmalarının birgə fəaliyyətinin gücləndirilməsi, ortaq informasiya məkanının formalaşdırılması, beynəlxalq platformalarda koordinasiyalı fəaliyyət müasir dövrün çağırışlarına verilən mühüm cavabdır.
Bu gün Şuşa Bəyannaməsinin ildönümlərinin hər il Şuşada beynəlxalq konfranslarla qeyd olunması da təsadüfi deyil. Bu tədbirlər sənədin yalnız iki dövlət arasında münasibətləri deyil, bütövlükdə türk dünyasının inteqrasiyasını və yeni geosiyasi baxışlarını formalaşdıran mühüm strateji platformaya çevrildiyini göstərir.
Tarixi Qars müqaviləsindən yüz il sonra azad Şuşada imzalanan Müttəfiqlik Bəyannaməsi türk dünyasının siyasi yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu sənəd keçmişdən gələn qardaşlıq bağlarını müasir dövrün reallıqları ilə birləşdirərək gələcəyə uzanan güclü körpü yaradıb. Şuşadan yüksələn bu birlik mesajı bu gün regionun sabitliyinə, təhlükəsizliyinə və rifahına xidmət edir, sabah isə daha böyük hədəflərə aparan yolun mayakına çevrilir.
Şuşa Bəyannaməsi sadəcə bir sənəd deyil. O, Azərbaycanın və Türkiyənin ortaq iradəsinin, ortaq taleyinin, ortaq gələcəyinin siyasi manifestidir. Bu manifest isə bir həqiqəti bütün dünyaya bir daha nümayiş etdirir: bir millətin iki dövlətdə təcəssüm edən gücü qarşısında heç bir maneə dayana bilməz.
Elnarə Akimova,
Milli Məclisin deputatı,
YAP İdarə Heyətinin üzvü,
Filologiya elmləri doktoru
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
