https://www.innews.az/uploads/news/2026-04/_innews_bb0163877f2dd9ec67a463a0b_o.jpg
Başa çatmaq üzrə olan aprel ayı Azərbaycanın xarici siyasəti baxımından məhsuldar bir dövr kimi xarakterizə edilə bilər. Bu ay ərzində Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin Gürcüstanda dövlət səfərində olması, Türkiyədə Antalya Diplomatiya Forumunda iştirakı, Latviya və Ukrayna prezidentlərinin, Litva və Çexiya baş nazirlərinin ölkəmizə səfər etmələri respublikamızın yürütdüyü çoxvektorlu xarici siyasət kursundan xəbər verir.
Eyni zamanda bu səfərlərin hər biri Azərbaycanın beynəlxalq arenada güclü mövqelərinin olduğunu nümayiş etdirən mühüm geosiyasi faktorlardır. Bu kontekstdə diqqəti çəkən əsas məsələlərdən biri budur ki, aprel ayında Azərbaycana Avropa İttifaqının (Aİ) üzvü olan üç dövlətin rəhbərləri səfər ediblər. Litva Baş naziri İnqa Ruqiniene və Latviya Respublikasının Prezidenti Edqars Rinkeviçsdən sonra Çex Respublikasının Baş naziri Andrey Babişin ölkəmizə səfəri ilk növbədə belə bir reallığı ortaya qoyur ki, Aİ siyasi dairələrində Azərbaycanla münasibətlərə və tərəfdaşlığa böyük önəm verilir.
Azərbaycanın həm Baltik dövlətləri, həm də Ukrayna ilə olduğu kimi Çex Respublikası ilə də sıx siyasi münasibətləri var. Çexiya həm də Azərbaycanın Aİ-dəki strateji tərəfdaşlarından biridir. Belə ki, bu ölkənin sabiq Prezidenti Miloş Zemanın 2015-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı “Azərbaycan Respublikası və Çex Respublikası arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” imzalanıb. İndiyədək iki dövlətin rəhbərləri arasında bir neçə dəfə qarşılıqlı səfərlər olub. Bu səfərlərin hər biri ikitərəfli əlaqələrin inkişafına təkan verib, əməkdaşlığın gücləndirilməsi ilə yadda qalıb.
Qeyd edim ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Çex Respublikasının Baş naziri Andrey Babiş yanvar ayında Davos İqtisadi Forumunda da görüşmüş və söhbət zamanı iki ölkə arasında siyasi, iqtisadi, enerji, maşınqayırma, nəqliyyat və digər sahələri əhatə edən əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün yaxşı imkanların olduğu vurğulanmışdı. O cümlədən, münasibətlərimizin dərinləşdirilməsində müxtəlif səviyyələrdə qarşılıqlı səfərlərin önəminə toxunulmuşdu. Çexiyanın Baş nazirinin Azərbaycana bu günlərdə reallaşan rəsmi səfəri isə göstərdi ki, əlaqələrin daha da inkişafında maraqlı olan və siyasi iradə nümayiş etdirən hər iki dövlətin rəhbərliyi arasında fəal dialoq formalaşıb. Eyni zamanda, Çexiya Baş nazirini səfər zamanı onu bu ölkənin 50 şirkətinin nümayəndələrinin təmsil olunduğu geniş biznes heyətinin müşayiət etməsi və Qəbələdə Azərbaycan-Çexiya biznes-forumunun keçirilməsi hər iki dövlətin xüsusən iqtisadi əlaqələri dərinləşdirməkdə maraqlı olduğunu nümayiş etdirdi.
Prezident İlham Əliyevlə Andrey Babişin Qəbələdə keçirilən görüşündə həm ikitərəfli, həm regional, həm də qlobal məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparıldı. Məlumdur ki, Çexiya Azərbaycan neftinin Avropadakı əsas alıcılarından biridir. Hazırda bu ölkənin idxal etdiyi neftin 42 faizi Azərbaycandan daxil olur. İki dövlət arasındakı ticarət dövriyyəsinin strukturunda da əsas yeri Azərbaycanın neft ixracı tutur. Lakin Qəbələdə keçirilən görüşdə müzakirə olunan məsələlər və biznes-forumda əldə olunan razılaşmalar yaxın gələcəkdə ticarət dövriyyəsinin strukturunun dəyişəcəyini proqnozlaşdırır. Mətbuata bəyanatla çıxışında Prezident İlham Əliyev bu barədə deyib:
«Bizim çox böyük ümidimiz ondan ibarətdir ki, ticarət dövriyyəmizi daha da yüksək səviyyəyə qaldıraq. Halbuki bu gün də ticarət dövriyyəmiz əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır, 800 milyon dollardan çoxdur. Amma əgər biz ticarət dövriyyəsinin strukturuna baxsaq görərik ki, burada əsasən Azərbaycan neftinin ixracı gözə dəyir. Ona görə biz ticarət dövriyyəsinin daha tarazlı olmasını və strukturun təkmilləşdirilməsini arzulayırıq. Ümid edirəm ki, biz buna nail olacağıq. Çünki bu gün həm təkbətək görüşdə, həm heyətlərin iştirakı ilə apardığımız danışıqlarda bir çox konkret iqtisadi və sərmayə yönümlü layihələr müzakirə edilmişdir».
Bildiyimiz kimi, son illərdə Avropada enerji təhlükəsizliyi daha da aktuallaşıb. Çex Respublikasının Azərbaycandan həm də təbii qaz idxal etmək istəyi məhz bundan irəli gəlir. Andrey Babişin səfəri zamanı bu məsələ də müzakirə olunub və beləliklə, Çexiya yaxın gələcəkdə Azərbaycanda təbii qaz alan növbəti Aİ dövləti olacaq. Lakin Azərbaycanın Çexiyaya təbii qaz satışı Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, sadəcə enerji resurslarının ixracı əməliyyatları olmayacaq. Çünki Azərbaycan Çexiyaya təbii qaz ixracına daha geniş miqyaslı və uzunmüddətli əməkdaşlıq kimi yanaşır.
Azərbaycanla Çexiya arasında indiyədək uğurlu əməkdaşlığın həyata keçirildiyi sahələrdən biri müdafiə sənayesidir. Respublikamız indiyədək Çexiyadan bir çox hərbi təyinatlı məhsullar alıb. Lakin hər iki dövlət qarşıdakı dövrdə müdafiə sənayesində həm də birgə istehsalata başlamağı planlaşdırır və bu, Azərbaycan-Çexiya əməkdaşlığında yeni mərhələ açacaq.
Çexiyada nəqliyyat sənayesi sferasında da qabaqcıl təcrübə var. Təsadüfi deyil ki, səfər zamanı Çexiya Baş nazirini bu ölkənin tanınmış nəqliyyat şirkətlərinin təmsilçiləri də müşayiət edirdilər. Bu sahədə də əməkdaşlığın inkişafı hər iki dövlətə böyük ölçüdə iqtisadi fayda gətirəcək.
Baş nazir Andrey Babişin ölkəmizə rəsmi səfəri göstərdi ki, Azərbaycan-Çexiya münasibətləri yalnız siyasi sfera ilə məhdudlaşmayaraq, iqtisadi əməkdaşlığın, müdafiə sənayesinin, enerji təhlükəsizliyinin və digər sahələrin əhatə olunduğu çoxşaxəli tərəfdaşlıq müstəvisindən ibarətdir. Bir daha göründü ki, Aİ üzvü olan dövlətlər ölkəmizlə əlaqələri yüksək dəyərləndirir, bütün sahələrdə əməkdaşlığın qurulmasına və inkişafına maraq göstərirlər. Bu, həm də Azərbaycanın yüksək qlobal nüfuza malik olmasından, ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə ehtiramla qarşılanmasından xəbər verir. Bütün bunlar isə Azərbaycanın uğurlarına qarşı qarayaxma kampaniyası həyata keçirməklə məşğul olan antimilli qrupların bütün planlarını fiaskoya uğradır. Milli təəssübkeşlikdən və etik-əxlaqi dəyərlərdən tamamilə uzaq olan həmin ünsürlər Azərbaycan xalqının əbədi nifrətini qazanıblar. Özlərini müxalifətçi obrazında qələmə verməyə çalışsalar da, respublikamızın ictimaiyyəti tərəfindən onlar Qərbdəki antiazərbaycançı siyasi dairələrin sifarişlərini yerinə yetirən manqurtlar kimi qəbul olunurlar. Bütün məkrli fəaliyyətlərini Azərbaycan dövlətinə və onun maraqlarına ləkə vurmağa həsr edən, Ermənistan üzərindəki tarixi zəfərimizi sosial şəbəkələrdə gözdən salmağa cəhdlər göstərən bu ünsürlər üçün vətən və xalq anlayışlarının heç bir mənası və əhəmiyyəti yoxdur. Ümumiyyətlə, bu adamlar üçün həyatda müqəddəs heç nə yoxdur. Onların bütün riyakarlıqları isə Azərbaycanın yüksəlişi və uğurları qarşısında iflasa uğrayır. Bu gün Azərbaycanın ABŞ-dan Avropaya və Çinə qədər söz sahibi olan siyasi mərkəzlərlə əməkdaşlığının yeni mərhələyə qədəm qoyması, Prezident İlham Əliyevin bütün nüfuzlu və aparıcı siyasi dairələrdə ehtiramla qarşılanması göstərir ki, antiazərbaycançı şəbəkə heç vaxt öz niyyətinə çatmayacaq.
Xanlar Fətiyev,
Milli Məclisin deputatı
