https://www.innews.az/uploads/news/2024-07/_innews_2dc705bfeae3764e3011fbf96_o.jpg
Sülh dedikdə azərbaycan xalqının ilk ağlına gələn məhz Azərbaycanın Qarabağ bölgəsidir. 1988-ci il fevralın 20-dən başlayaraq 2023-cü il sentyabrın 20-dək davam edən Qarabağ problemi Azərbaycan xalqının qəlbində dərin yaradır. 1980-ci illərin sonlarından etibarən tarixi olaraq Azərbaycanın torpağı olan Qarabağa dair Ermənistanın açıq ərazi iddiası və etnik əsaslara dair təxribatlar, terror aktları ilə başlayan münaqişə Azərbaycana qarşı hərbi hücuma çevrildi. 2023-cü ilin sentyabrında Ermənistan ordusu tamamilə tərksilah edilərək Azərbaycanın ərazisindən çıxarıldı. Bunun ardınca Azərbaycan Respublikasının suverenliyi tamamilə bərpa olundu. Bu, dünyada tanınan problem olaraq hər kəsin bildiyi məsələdir. Qarabağ 35 il davam edən müharibə və həssas bir məsələ olaraq Azərbaycan xalqının daima qəlbində həssas mövzu olaraq qalır. Bunun kimi, “Dokdo” da Cənubi Koreyaya məxsus adadır və Yaponiya ilə ərazi münaqişəsi problemi yaşayır. Azərbaycanın Qarabağ problemi kimi Dokdo da koreyalılar üçün həssas mövzu olaraq qalır.
Dokdo sadəcə ada deyil, xüsusi tarixi əhəmiyyətə malik torpaqdır. Dokdo Yaponiyanın Koreya yarımadasını işğal etdiyi dövrdə ilk zəbt edilən torpaqdır. Yaponiyanın Rus-Yapon müharibəsi zamanı ilhaq və işğal etdiyi torpaqdır. Buna görə də Dokdo Koreya Respublikasının suverenliyinin bərpasının simvolu hesab olunur. Dokdo Şərqi dənizin ortasında tənha adadır, buna görə də "tənha ada" mənasını verən “Dokdo” adlanır. Dokdo adı qədim zamanlardan "Usando", "Sambonqdo" kimi də adlandırılmışdır. Dokdo Şərqi dənizin cənub-qərbində yerləşir və Koreyadan 215 km, Yaponiyadan 211 km məsafədədir. Yaponlar Dokdonu "Takeşima" adlandırırlar. Adanın üçüncü adı isə 1849-cu ildə Dokdonu ilk dəfə kəşf edən fransız gəmisi "Liancourt Rocks" adını daşıyır. Ada iki böyük ada olan Donqdo, Sodo və onların ətrafdakı 89 kiçik adalardan ibarətdir. Dokdo həmçinin Ullıqdo və Oki adaları arasında yerləşir.
Dokdonun tarixinə baxdıqda, "Koreyanın torpağıdırmı, Yaponiyanın torpağıdırmı" deyə münaqişələr mövcud olmuşdur. Bu məsələ Yaponiya və Koreya arasındakı münasibətləri də tarixi boyu öz təsirini göstərmişdir. Yaponiya 1905-ci ildə aldığı qərarla Dokdonu Yaponiyanın ərazisinə ilhaq etmiş və ona "Takeşima" adını vermişdir. Dokdo Yaponiyanın Koreya yarımadasını işğalının ilk qurbanı olmuşdur. 1877-ci ildə Yaponiya Taycokanının (Dövlət Şurası) naziri İvakura Tomominin yazdığı sənəddə "Takeşima (Ullınqdo) və digər bir ada (Dokdo) Yaponiyaya aid olmadığı məsələsinə diqqət yetirilməlidir" deyə yazılmışdır. İkinci Dünya Müharibəsi bitdikdən sonra Qahirə və Potsdam bəyannamələri kimi müharibədən sonrakı nizamlanma proseslərində məğlub olan Yaponiya işğal etdiyi bütün ərazilərdən çıxarılır. Beləliklə, Dokdo da Koreyaya geri qayıdır. 1950-ci il iyunun 25-də Koreya müharibəsi başlayanda BMT qüvvələri və ABŞ Sakit okean Hərbi Hava Qüvvələri komandanı 1951-ci ildə "Koreya Hava Müdafiə Tanınma Zonası" (KADIZ) təsis etdi. Bununla əlaqədar olaraq, Dokdo Koreya ərazisi kimi yenidən təsdiqlənərək Koreya Hava Müdafiə Tanınma Zonası daxilində yer almış və "Yaponiya Hava Müdafiə Tanınma Zonası"ndan (həm daxili, həm də xarici sərhədlərindən) kənarda saxlanılmışdır. Bu, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri də daxil olmaqla, BMT qüvvələrinin 1951-ci ildən bu günə qədər Dokdonu Koreya ərazisi kimi tanıdıqlarını açıq şəkildə sübut edir.
Son zamanlarda Koreya və Yaponiya arasında olan problemlər gəldikdə, 2010-cu il martın 30-da Yaponiyanın ibtidai məktəblərinin bütün dərsliklərində Dokdonun Yaponiya ərazisi kimi göstərilməsi məlum olmuş və bu, böyük səs-küyə səbəb olmuşdur. 2011-ci il martın 26-da Yaponiyanın Təhsil, Mədəniyyət, İdman, Elm və Texnologiya Nazirliyi ertəsi gün 27 martda saat 15:00-da "Dərsliklərin yoxlanılması və təsdiqi üzrə Şura"nın iclasını keçirərək, orta məktəb dərsliklərinin yoxlanılması nəticələrini açıqlayacağını elan etdi və burada Dokdonun Yaponiya torpağı olduğu bəndi dəyişdirilmədən saxlanıldı. 2012-ci il avqustun 11-də London Olimpiadasında kişi futbolu üzrə Koreya-Yaponiya yarışında Park Conq Voo Koreya komandası Yaponiyanı məğlub edərək Koreya futbolu tarixində ilk dəfə Olimpiya oyunlarında bürünc medal qazandıqdan sonra, tamaşaçıların ona verdiyi "Dokdo bizim torpağımızdır" pankartını tutaraq meydançada qaçdı. Lakin Park Conq Voo Dokdo pankartını əlində tutması səbəbi ilə Beynəlxalq Futbol Federasiyası (FIFA) tərəfindən tətbiq edilən sanksiyaya görə bürünc medal mükafatlandırma mərasimində iştirak edə bilmədi.
Dokdo mənim hər zaman görmək istədiyim Koreyanın bir hissəsi idi və nəhayət 2024-cü ilin iyul ayında bura ziyarət etdim. Dokdo adası ilə bağlı məni təsirləndirən məqamlardan biri, hazırda Dokdoda Koreya vətəndaşlarının yaşamasıdır. Dokdonun yeganə sakinləri Kim Sonq Do və Kim Sin Yol cütlüyüdür. Onlar 1991-ci il noyabrın 17-də öz yaşayış yerlərini Dokdoya dəyişərək "Dokdo mühafizəçiləri" kimi yaşamağa başlamışlardır. Kim Soq Do 2018-ci ilin oktyabrında vəfat etdikdən sonra Kim Sin Yol yeganə Dokdo sakini oldu. Kiçik torpağı tərk etməyərək qoruyan bu iki sakin çox qürurvericidir. Bu dəfə 2 gecə 3 günlük Ullınqdo/Dokdo turunda Dokdo haqqında daha çox məlumat almaq fürsətim oldu. Ullınqdoda yerləşən Dokdo muzeyini ziyarət etdim və orada Dokdonun tarixi ilə bağlı müxtəlif materialları görmək imkanı əldə etdim. Köhnə xəritələrə baxdıqda Dokdonun Koreyanın ərazisi olduğu və Yaponiyanın Ullınqdo və Dokdonu Cosonun ərazisi kimi tanıdığı göstərilmişdir. Buna baxmayaraq, qeyri-qanuni istismar davam etmişdir.
Ullınqdodan Dokdoya təxminən bir saat yarım gəmi ilə getdik. Uzaqdan görünən Dokdo, buludlu havaya baxmayaraq gözəl idi. İşğal olunmuş ərazilərin ağrısını yaxşı bilən biri olaraq gəminin göyərtəsindən uzaqdan Dokdoya baxan Koreyalıların hisslərini yaxşı başa düşdüm. İnsanlar koreya bayrağını tutaraq Dokdoda şəkil çəkdirir və gəminin üzərində uçan quşları izləyirdilər. Vaxtım çox az idi, amma mənim üçün unuda bilməyəcəyim mənalı xatirə olaraq qaldı.
Dokdo dünya sülhünü simvolizə edən göyərçin kimidir. İ Sınq Çolun "Hollo Arirang" mahnısını hər dəfə dinlədikdə, Dokdonun gözəl və aydın səmasında uçan göyərçinlər yadıma düşür. O göyərçinlər kimi, Dokdo da dünyanın dörd bir bucağına uçaraq gələcəkdə müharibələrin baş verməməsi üçün sülhü bərpa etməyə kömək edəcək. Qarabağ Azərbaycandır, Dokdo isə dünya sülhüdür.
Abbasova Nurana
Koreya dili və ədəbiyyatı, Yonsei Universiteti
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
